Kooperatifçiliğin Toplumsal Kalkınmadaki Rolü

Kooperatiflerin Ekonomik Gelişmedeki Rolü ve Sürdürülebilirliği

Özet

Kooperatifler, bireylerin ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamak üzere dayanışma temeliyle kurulan demokratik işletmelerdir. Küresel ekonomide şirketler ve devletler ön planda olsa da kooperatifler, ekonomik gelişim ve sürdürülebilir kalkınmada önemli bir alternatif model sunmaktadır. Bu makalede kooperatiflerin ekonomik kalkınmadaki işlevleri, sürdürülebilirlik açısından sundukları avantalar ve karşılaştıkları zorluklar ele alınmaktadır.

Giriş

Ekonomik kalkınma yalnızca büyüme rakamlarıyla değil, aynı zamanda toplumsal refah, gelir dağılımı adaleti ve çevresel sürdürülebilirlikle ölçülmektedir. Bu noktada kooperatifler, piyasa ekonomisinin rekabetçi yapısıyla uyumlu olmakla birlikte, sosyal dayanışmayı ve demokratik yönetim anlayışını da bünyesinde barındırmaktadır. Dünyanın birçok ülkesinde, özellikle tarım, finans, enerji ve tüketim alanlarında kooperatifler ekonomik gelişiminde etkin aktörleri haline gelmiştir. ( Birchall,2013). Günümüzde bu kooperatiflerin dijital dönüşümünü destekleyen kooperatif programları sayesinde, yönetim, muhasebe ve raporlama süreçleri daha verimli hale gelmiştir.

Kooperatiflerin Ekonomik Gelişimdeki Rolü

1-Yerel Ekonomilere Katkı:Kooperatifler, kazançlarının ortakları arasında paylaştırarak ve yatırımlarını yerelde kullanarak bölgesel kalkınmaya doğrudan katkı sağlar. Bu , sermaye göçünü önleyerek, kaynakların bölge içinde kalmasına yardımcı olur. (ICA, 2020).

2- İstihdam Olanakları: Kooperatifler, doğrudan istihdamın yanı sıra küçük üreticilerin ve girişimcilerin piyasaya erişimini kolaylaştırarak dolaylı istihdam yaratır. Bu durum özellikle kırsal bölgelerde işsizlik sorununu azaltır. (ILO,2014).

3- Küçük Üreticilerin Güçlenmesi : Tek başına rekabet gücü olamayan küçük üreticiler, kooperatifler aracılığıyla kollektif pazarlık gücü elde ederler. Bu sayede maliyetler azalır, pazara erişim kolaylaşır ve gelirler artar ( FAO, 2012).

4-Sosyal Adalet: Kooperatifler, kazançlarının ortakları arasında paylaştırarak ve yatırımlarını yerelde kullanarak bölgesel kalkınmaya doğrudan katkı sağlar. Bu , sermaye göçünü önleyerek, kaynakların bölge içinde kalmasına yardımcı olur. (ICA, 2020).

1-Yerel Ekonomilere Katkı:Kooperatiflerin temel amacı kar maksimizasyonu değil, ortakların ihtiyaçlarını karşılamaktır. Bu yönüyle gelir dağılımında adaleti sağlamaya yardımcı olur. (OECD,2020)

Kooperatiflerin Sürdürülebilirliği

1-Çevresel Boyut: Tarım ve enerji kooperatifleri, çevre dostu üretim yöntemlerini benimseyerek ekolojik sürdürülebilirliğe katkı sunar. Yenilebilir enerji kooperatifleri karbon salınımını azaltarak iklim değişikliğiyle mücadelede rol oynar ( Wahlen,2017).

2- Ekonomik Boyut: Kooperatifler Kriz dönemlerinde bireysel girişimlere kıyasla daha dirençli yapılardır. Dayanışma kültürü sayesinde finansal riskler paylaşılır ve işletmelerin sürekliliği sağlanır. (Birchall,2011).

3- Toplumsal Boyut: Kooperatifler katılımcı ve demokratik yönetim yapılarıyla toplumsal sürdürülebilirliğe katkıda bulunur. Karar alma süreçlerinde tüm üyelerin eşit söz hakkına sahip olması, sosyal sermayeyi ve güveni arttırır. (ICA,2020). Bu şeffaf yapının korunmasında, üyelerin bilgiye eşit erişimini sağlayan kooperatif programları da önemli bir araç haline gelmiştir.

Karşılaşılan Zorluklar

Kooperatiflerin gelişiminde sermaye yetersizliği, profesyonel yönetim eksikliği ve yasal düzenlemelerdeki belirsizlikler öne çıkan sorunlardır. Ayrıca, piyasa ekonomisinin yoğun rekabetçi koşullarında kooperatifin ayakta kalabilmesi için kurumsallaşma ve yenilikçi yaklaşımlara ihtiyaç vardır. ( ILO,2014). Bu noktada profesyonel kooperatif programlarının kullanımı, kurumsallaşmayı destekleyerek operasyonel verimliliği artırır.

Sonuç

Kooperatifler, yalnızca ekonomik büyümeyi destekleyen bir model değil aynı zamanda sosyal adaleti ve çevresel sürdürülebilirliği güçlendiren kalkınma aracıdır. Türkiye’de ve dünyada kooperatiflerin desteklenmesi, teşvik edilmesi ve kurumsal kapasitelerinin arttırılması, daha dengeli ve sürdürülebilir bir ekonomik yapı için önem taşımaktadır.

Mali Müşavir Serpil Karaer

Kaynakça (APA 7.Baskı)

• Birchall, J (2011). People-centred businesses: Co-operatives, mutuals and the idea of membership.Palgrave Macmillan.
• Birchall,J (2013). Resilience in a downturn: The power of financial cooperatives.International Labour Organization.
• Food and Agriculture Organization (FAO).(2012) Agriculturel coopratives: key to feeding the world: FAO
• International Co-operative Alliance (ICA) (2020) Cooperatives and sustainnable devolopment goals.ICA
• International Labour Organization (ILO) (2014) Cooperatives and the world of work .ILO
• Organisation for Economic Co-Operation and Devolopment goals and the sustainable devolopments goals. UNDESA working Paper.